Światło niebieskie najczęściej kojarzymy z komputerem. Tymczasem mamy z nim kontakt również podczas korzystania z telefonu, tabletu i telewizora, a także w pomieszczeniach oświetlonych nowoczesnymi lampami LED.
Wiele osób spędza przed ekranami kilka godzin dziennie. Nic więc dziwnego, że coraz częściej pojawiają się pytania o zmęczenie wzroku, suchość oczu, bóle głowy, problemy z zasypianiem oraz sens stosowania specjalnych soczewek do komputera.
Czy światło niebieskie rzeczywiście jest groźne? Jak ograniczyć dolegliwości związane z ekranami i na co zwrócić uwagę przy wyborze okularów?
Czym jest światło niebieskie?
Światło niebieskie jest częścią światła widzialnego. Obejmuje fale o stosunkowo krótkiej długości i wyższej energii niż światło czerwone czy pomarańczowe.
Mamy z nim kontakt między innymi poprzez:
- światło dzienne,
- ekrany komputerów,
- smartfony i tablety,
- telewizory,
- oświetlenie LED,
- wyświetlacze i oświetlenie w samochodach,
- nowoczesne źródła światła w sklepach i biurach.
Nie oznacza to jednak, że każde źródło emituje światło o takiej samej intensywności. Znaczenie mają czas ekspozycji, jasność, odległość od źródła oraz pora dnia.
Czy światło niebieskie z ekranów uszkadza siatkówkę?
W badaniach laboratoryjnych analizowany jest wpływ intensywnego światła niebieskiego na komórki siatkówki, fotoreceptory oraz nabłonek barwnikowy siatkówki. Przy odpowiednio wysokiej dawce światła może dochodzić do stresu oksydacyjnego i reakcji fotochemicznych.
Nie można jednak automatycznie przenosić wyników takich eksperymentów na codzienne korzystanie z telefonu czy komputera.
Obecnie nie ma przekonujących dowodów, że światło emitowane przez typowe ekrany prowadzi u użytkowników do uszkodzenia siatkówki lub rozwoju zwyrodnienia plamki żółtej. Natężenie światła z ekranów jest znacznie niższe niż poziomy wykorzystywane w wielu doświadczeniach laboratoryjnych.
Dlatego nie należy straszyć samym korzystaniem z urządzeń. Warto natomiast rozsądnie zarządzać czasem przed ekranem i reagować na pojawiające się dolegliwości.
Dlaczego oczy męczą się podczas pracy przy komputerze?
Zmęczenie oczu podczas pracy przy ekranie najczęściej nie wynika wyłącznie ze światła niebieskiego.
Duże znaczenie mają:
- wielogodzinne patrzenie z bliskiej odległości,
- rzadsze mruganie,
- przesuszenie powierzchni oka,
- odblaski na monitorze,
- zbyt jasny lub zbyt ciemny ekran,
- nieprawidłowe oświetlenie pomieszczenia,
- źle ustawiony monitor,
- nieaktualna wada wzroku,
- niewłaściwie dobrane okulary.
Podczas intensywnego skupienia na ekranie mrugamy rzadziej. Film łzowy szybciej odparowuje, co może powodować suchość, pieczenie, uczucie piasku pod powiekami i chwilowe zamazanie obrazu.
Dodatkowym obciążeniem jest wielogodzinne utrzymywanie wzroku na jednej, niewielkiej odległości.
Objawy cyfrowego zmęczenia wzroku
Do najczęstszych dolegliwości związanych z długotrwałą pracą przy ekranach należą:
- pieczenie i suchość oczu,
- uczucie ciężkich powiek,
- zaczerwienienie,
- chwilowe pogorszenie ostrości,
- trudności z ponownym ustawieniem wzroku na dal,
- nadwrażliwość na światło,
- bóle głowy,
- napięcie karku i ramion,
- ogólne zmęczenie po zakończeniu pracy.
Jeżeli takie objawy pojawiają się regularnie, warto sprawdzić wzrok. Nawet niewielka, nieskorygowana wada może zwiększać dyskomfort podczas pracy przy komputerze.
Czy światło wieczorem wpływa na sen?
Jasne światło docierające do oczu wieczorem może oddziaływać na rytm dobowy i utrudniać organizmowi przygotowanie się do odpoczynku.
Znaczenie ma jednak nie tylko samo pasmo niebieskie. Ważne są również:
- jasność ekranu,
- czas korzystania z urządzenia,
- odległość od twarzy,
- oświetlenie całego pomieszczenia,
- godzina ekspozycji,
- rodzaj oglądanych treści.
Wieczorem warto zmniejszyć jasność urządzeń, korzystać z trybu nocnego i unikać bardzo jasnego ekranu w całkowicie ciemnym pomieszczeniu. Osobom mającym trudności z zasypianiem może pomóc również ograniczenie korzystania z telefonu bezpośrednio przed snem.
Czy okulary z filtrem światła niebieskiego działają?
Soczewki ograniczające część światła niebiesko-fioletowego są dostępne w różnych wariantach. Różnią się zakresem filtrowania, kolorem, materiałem i zastosowanymi powłokami.
Nie należy jednak traktować ich jako uniwersalnego rozwiązania dla wszystkich ani gwarancji ochrony siatkówki przed ekranami.
Dotychczasowe badania nie potwierdziły jednoznacznie, że standardowe soczewki filtrujące światło niebieskie wyraźnie zmniejszają cyfrowe zmęczenie wzroku w porównaniu ze zwykłymi, przejrzystymi soczewkami.
Nie oznacza to, że każda taka soczewka jest bezwartościowa. Niektórzy użytkownicy mogą subiektywnie odczuwać większy komfort, szczególnie gdy rozwiązanie połączone jest z odpowiednią korekcją, powłoką antyrefleksyjną i prawidłowym dopasowaniem okularów.
Najważniejsze jest jednak indywidualne dobranie soczewki do potrzeb konkretnej osoby.
Co jest najważniejsze w okularach do komputera?
W okularach do pracy przy ekranie podstawą powinna być prawidłowa korekcja wzroku.
Należy uwzględnić:
- odległość od monitora,
- liczbę godzin pracy,
- wielkość ekranu,
- częstotliwość korzystania z telefonu,
- wiek użytkownika,
- występującą wadę wzroku,
- potrzebę widzenia na różne odległości,
- warunki oświetleniowe w miejscu pracy.
U części osób wystarczą klasyczne okulary korekcyjne z dobrą powłoką antyrefleksyjną. Inni mogą potrzebować soczewek przeznaczonych do odległości pośrednich, okularów biurowych albo konstrukcji wspomagających widzenie podczas długiej pracy z bliska.
Filtr światła niebiesko-fioletowego może być dodatkiem, ale nie zastąpi prawidłowego badania i dobrze dobranej korekcji.
Powłoka antyrefleksyjna a komfort widzenia
Dobrej jakości powłoka antyrefleksyjna ogranicza odbicia światła na powierzchni soczewki. Dzięki temu może poprawić przejrzystość obrazu i komfort podczas korzystania z monitora, pracy przy sztucznym oświetleniu oraz prowadzenia samochodu po zmroku.
Powłoka antyrefleksyjna nie jest tym samym co filtr światła niebieskiego. Są to dwa różne rozwiązania, które mogą występować oddzielnie lub razem.
Wybór powinien zależeć od sposobu użytkowania okularów, a nie wyłącznie od popularnej nazwy produktu.
Jak ograniczyć zmęczenie oczu bez zmiany okularów?
W codziennej pracy warto wprowadzić kilka prostych zasad.
Rób regularne przerwy
Możesz stosować zasadę 20–20–20. Co około 20 minut popatrz przez co najmniej 20 sekund na przedmiot znajdujący się około 6 metrów od Ciebie.
Pamiętaj o mruganiu
Podczas pracy przy komputerze świadomie częściej mrugaj. Pomaga to utrzymać odpowiednie nawilżenie powierzchni oka.
Dopasuj jasność ekranu
Monitor nie powinien być znacznie jaśniejszy ani ciemniejszy od otoczenia. Unikaj bardzo jasnego ekranu w ciemnym pokoju.
Ogranicz odblaski
Ustaw monitor tak, aby nie odbijało się w nim okno ani intensywne źródło światła.
Zachowaj odpowiednią odległość
Ekran komputera powinien znajdować się w wygodnej odległości, a jego górna krawędź najlepiej lekko poniżej poziomu oczu.
Kontroluj korekcję
Jeżeli musisz mrużyć oczy, pochylać się do monitora albo po pracy boli Cię głowa, sprawdź, czy używana korekcja jest nadal aktualna.
Kiedy warto wykonać badanie wzroku?
Do specjalisty warto zgłosić się, gdy podczas pracy przed ekranem regularnie pojawiają się:
- bóle głowy,
- niewyraźne widzenie,
- podwójne widzenie,
- trudności z przenoszeniem wzroku między bliską i daleką odległością,
- częste pieczenie lub suchość oczu,
- silna nadwrażliwość na światło,
- pogorszenie komfortu mimo używania okularów.
Dobrze przeprowadzone badanie pozwala ocenić, czy przyczyną problemów jest wada wzroku, nieodpowiednia korekcja, sposób pracy czy inne czynniki.
Okulary do komputera w Bydgoszczy
W Optyk Okulista Domagalscy dobieramy rozwiązania do indywidualnego sposobu pracy i codziennych potrzeb wzrokowych.
Podczas wyboru soczewek uwzględniamy między innymi czas spędzany przed ekranem, odległość od monitora, rodzaj wykonywanej pracy oraz aktualną korekcję. Pomagamy dobrać odpowiednią powłokę antyrefleksyjną, okulary biurowe lub soczewki z rozwiązaniem ograniczającym wybrane pasmo światła niebiesko-fioletowego.
Zapraszamy do naszych salonów:
Optyk Okulista Domagalscy – Bydgoszcz
Bydgoskich Olimpijczyków 7
Bałtycka 64
Podsumowanie
Światło niebieskie występuje nie tylko w komputerach, ale również w telefonach, telewizorach, oświetleniu LED i wielu innych źródłach.
Przy codziennym korzystaniu z ekranów większe znaczenie dla komfortu widzenia mają jednak czas pracy z bliska, rzadsze mruganie, odblaski, ergonomia stanowiska oraz właściwie dobrana korekcja.
Soczewki ograniczające część światła niebiesko-fioletowego mogą być jednym z dostępnych rozwiązań, ale powinny być dobierane indywidualnie. Podstawą nadal pozostają badanie wzroku, odpowiednia korekcja, dobra powłoka antyrefleksyjna i zdrowe nawyki podczas korzystania z urządzeń.